Cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung Quốc ảnh hưởng đến Việt Nam như thế nào?

Chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc hay còn gọi là cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung Quốc khởi đầu vào ngày vào ngày 22 tháng 3 năm 2018 khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố áp dụng mức thuế 50 tỷ đô la Mỹ cho hàng hóa Trung Quốc dựa theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, nhằm ngăn chặn những gì Mỹ cho là hành vi thương mại không công bằng và hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ.

Nguồn gốc của cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung Quốc

Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc (420 tỷ USD năm 2018) đặc biệt gây tổn hại cho kế hoạch “trả lại sự vĩ đại cho nước Mỹ” của Donald Trump . Căng thẳng bùng nổ vào đầu năm 2018 khi Washington quyết định nâng thuế nhập khẩu các tấm pin mặt trời của Trung Quốc, Bắc Kinh đã phản ứng bằng cách mở cuộc điều tra chống bán phá giá đối với lúa miến của Mỹ. Sau đó, mỗi tuần Mỹ liên tục đưa ra các thông báo về thuế quan, trợ cấp, chuyển giao công nghệ và các cuộc điều tra, phạt tiền khác… liên quan tới sản phẩm của một số ngành công nghiệp từ nhôm, thép, viễn thông, ô tô… đến son môi!

Kể từ đó, cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung Quốc đã lây lan sang lĩnh vực quân sự. Vào ngày 1/6/2019, tại Diễn đàn Shangri La, quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Patrick Shanahan cảnh báo: “Chúng tôi sẽ không bỏ qua hành vi của Trung Quốc đang làm xói mòn chủ quyền của các quốc gia khác và gieo rắc sự ngờ vực”.

Mỹ đang lên kế hoạch đầu tư mạnh vào lực lượng quân sự ở Đông Nam Á. Washington đặc biệt đổ lỗi cho Bắc Kinh muốn giành quyền sở hữu một số đảo nhỏ mà các nước khác cũng tuyên bố chủ quyền. Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Shanahan nói : “Mỹ không tìm kiếm xung đột, nhưng chúng tôi chắc chắn rằng cách tốt nhất để giành chiến thắng một cuộc chiến là không để nó xảy ra… Không một quốc gia nào có thể – cũng không nên – thống trị khu vực này”. Tuyên bố này không làm lung lay thái độ của người đồng cấp Trung Quốc tham dự Diễn đàn. Tướng Ngụy Phượng Hòa tuyên bố một cách lạnh lùng: “Nếu Mỹ muốn nói chuyện, chúng tôi sẽ giữ cho cánh cửa mở. Nếu họ muốn đối đầu, chúng tôi đã sẵn sàng”.

Việt Nam và cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung Quốc

Việt Nam được các hãng tin tài chính quốc tế nhắc tới như một điểm sáng trong bức tranh kinh tế toàn cầu đang có nhiều dấu hiệu bấp bênh do sự leo thang trong cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung Quốc. Hầu hết đều cho rằng Việt Nam đã được hưởng lợi trong cuộc chiến tranh thương mại đang tiếp diễn giữa Mỹ và Trung Quốc.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh thừa nhận những lợi ích “ngắn hạn” của thương chiến Mỹ – Trung, nhưng cho rằng xung đột kéo dài sẽ có những hậu quả đối với kinh tế Việt Nam; khuyến cáo rằng Việt Nam “sẽ không tránh khỏi tác động của thương chiến Mỹ – Trung”. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh phát biểu GDP của Việt Nam lệ thuộc nặng nề vào hàng xuất khẩu, khiến cho Việt Nam trở nên nhạy cảm ngay cả với những thay đổi nhỏ trong nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam đang theo sát tình hình và “sẽ thực thi bất cứ biện pháp cần thiết nào để thích ứng”. Để chống lại chủ nghĩa bảo hộ, Người đứng đầu ngành ngoại giao Việt Nam hối thúc việc đẩy mạnh Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện Khu vực (RCEP).

Trong khi Việt Nam đang thu hút thêm đầu tư, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh cho biết Việt Nam sẽ ưu tiên cho lĩnh vực công nghệ cao; đồng thời, Việt Nam sẽ đề cao cảnh giác chống lại những giao dịch chỉ nhằm chuyển hàng hóa qua Việt Nam để tránh các rào cản thương mại giữa hai cường quốc kinh tế lớn của thế giới; đánh giá Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng cao, tới gần 7% trong quý I/2019 và bày tỏ tin tưởng là Việt Nam sẽ duy trì được đà tăng trưởng đó trong năm nay.